Judo is een vechtsport waarbij je je tegenstander probeert te gooien, vast te houden of te laten opgeven. De sport ontstond in 1882 in Japan, bedacht door Jigoro Kano. Hij wilde een manier vinden om mensen te leren omgaan met kracht en evenwicht, zonder dat ze elkaar pijn doen. Dat idee staat nog steeds centraal. In de judozaal, de dojo, leren deelnemers niet alleen technieken. Ze leren ook discipline, respect en hoe ze veilig kunnen vallen. Dat laatste klinkt misschien gek, maar het is een van de eerste dingen die je leert als beginner.
Wat er in een judoles gebeurt
Een les begint altijd met een buiging naar de mat, de tatami. Dat is een teken van respect, voor de ruimte en voor de anderen. Daarna volgt een warming-up, waarbij het lichaam wordt voorbereid op de bewegingen die komen gaan. Een groot deel van de les gaat over valtechnieken. Judoka’s leren hoe ze zonder blessure kunnen landen als ze gegooid worden. Pas als dat goed gaat, komen de worptechnieken aan bod. Die hebben allemaal Japanse namen, zoals o-soto-gari of ippon-seoi-nage. Klinkt ingewikkeld, maar met oefening gaat het steeds makkelijker. Aan het einde van de les wordt er vaak vrij geoefend, wat randori heet. Dan pas je alles toe wat je hebt geleerd.
Het systeem van banden en slippen
Wie begint met de sport, krijgt een witte band. Dat is de laagste graad, de zesde kyu. Via examens werk je je omhoog door de kleuren: wit, geel, oranje, groen, blauw en bruin. De Japanse term voor deze graden is kyu-graden. Jongere leden werken met slippen, dat zijn gekleurde strepen op de band die laten zien dat ze op weg zijn naar de volgende kleur. Senioren vanaf twaalf jaar gaan direct van band naar band, zonder slippen. Na de bruine band komt de zwarte band, die is de eerste dan-graad. Dat is een groot moment voor elke sporter. De zwarte band is niet het eindpunt, want daarna zijn er nog hogere dan-graden, tot aan de tiende dan. Die hoogste graden worden wereldwijd maar door een handvol mensen gedragen.
Waarom mensen voor deze sport kiezen
Veel mensen beginnen met de vechtkunst omdat het goed is voor de conditie en de coördinatie. Het traint het hele lichaam, van de benen tot de romp en de armen. Maar er zijn meer redenen. Kinderen leren op de mat hoe ze met verlies omgaan en hoe ze anderen respecteren. Dat zijn lessen die buiten de dojo ook van pas komen. Voor volwassenen is de sport een uitlaatklep voor spanning, maar ook een manier om nieuwe mensen te ontmoeten. De sfeer in een judovereniging is vaak hecht. Mensen trainen samen, vallen samen en helpen elkaar omhoog. Dat zorgt voor een gevoel van saamhorigheid dat je bij niet veel andere sporten terugvindt.
Wedstrijden en regels
Bij een officiële wedstrijd probeer je punten te scoren door de tegenstander te gooien of vast te houden op de mat. Een schone gooi, waarbij de tegenstander op zijn rug belandt met kracht en snelheid, levert een ippon op. Dat is het hoogste punt en betekent direct winnen. Kleinere gooien of houdingen leveren waza-ari op, een half punt. Twee waza-ari is ook een ippon. Er zijn ook regels over wat niet mag, zoals bepaalde grepen om de benen. Kinderen en jeugd spelen vaak met aangepaste regels, zodat de wedstrijden veiliger zijn. Op de Olympische Spelen is de sport al sinds 1964 voor mannen en sinds 1992 voor vrouwen vertegenwoordigd. Nederland heeft op dit niveau een sterke traditie, mede dankzij bekende kampioenen zoals Anton Geesink en later Daphne van den Berg en Marhinde Verkerk.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd kan een kind beginnen met judo?
De meeste verenigingen accepteren kinderen vanaf vier of vijf jaar. Op die leeftijd gaat het nog niet om technieken, maar om bewegen, balans en plezier. Vanaf een jaar of zes worden de lessen iets meer gericht op echte worptechnieken en valtechnieken.
Hoe lang duurt het voordat je een zwarte band hebt?
Hoe lang het duurt om een zwarte band te halen, hangt af van hoe vaak je traint en hoe snel je de examens doorloopt. Gemiddeld duurt het voor een volwassene zo’n vijf tot tien jaar. Voor kinderen duurt het meestal langer, omdat er leeftijdseisen gelden voor bepaalde graden.
Is judo gevaarlijk?
De sport heeft een goede reputatie als het gaat om veiligheid, omdat valtechnieken al vroeg worden aangeleerd. De meeste blessures zijn vergelijkbaar met andere contactsporten, zoals verstuikingen of blauwe plekken. Door op een zachte mat te trainen en stap voor stap te leren, wordt het risico zo klein mogelijk gehouden.
Wat is het verschil tussen judo en jiu-jitsu?
Judo is afgeleid van het traditionele jiu-jitsu. Jigoro Kano koos de technieken die hij veilig en sportief genoeg vond voor dagelijkse training. Het grote verschil is dat judo meer gericht is op gooien en vasthouden, terwijl jiu-jitsu ook meer gevaarlijke technieken bevat. Tegenwoordig zijn beide sporten apart uitgegroeid, met hun eigen regels en wedstrijdvormen.
