De eerste klanken en gebaren bij jonge kinderen
Al direct na de geboorte begint de ontwikkeling van taal bij jonge kinderen. Baby’s reageren op geluiden, stemmen en gezichten. In de eerste maanden grommen, huilen en brabbelen ze. Rond de leeftijd van vier tot zes maanden maken ze veel verschillende geluidjes. Deze eerste klanken zijn vooral oefenen: baby’s leren hun lippen, tong en stembanden gebruiken. Ze experimenteren met hun stem zonder dat ze echt woorden bedoelen. Naarmate ze ouder worden, reageren ze meer op de taal van hun ouders. Zo komen ze vanzelf een stapje dichter bij het eerste echte woordje. Door te lachen, gebaren te maken en geluidjes terug te geven reageren ouders op hun kinderen. Dit helpt om snel nieuwe klanken te herkennen en later ook woorden na te zeggen.
De mijlpaal van het eerste woordje
Het eerste echte woord zeggen de meeste kinderen rond de leeftijd van twaalf maanden. Niet alle kinderen zijn even snel; de een zegt wat vroeger het eerste woordje, de ander juist later. Sommige kinderen zijn bijna achttien maanden als ze papa, mama of bal roepen. De woorden zijn soms nog niet helemaal duidelijk, maar ouders herkennen vaak goed wat hun kind bedoelt. Voor veel kids zijn de eerste woordjes namen van mensen of bekende spullen zoals ‘pop’, ‘auto’ of ‘poes’. Na het eerste woordje gaat het vaak snel. De woordenschat breidt zich uit met meerdere woorden. Op een veilige plek waar kinderen veel worden aangesproken en uitgedaagd, zal het praten meestal vlotter gaan. Het is belangrijk om rustig te praten en goed te luisteren naar wat kinderen zeggen. Zo voelen ze zich begrepen en leren ze hun taal nog beter gebruiken.
Van losse woorden naar korte zinnen
Als kinderen ouder worden, leren ze steeds meer nieuwe woorden. Achttien en vierentwintig maanden komen daar ook de eerste combinaties bij, zoals “mama kijken” of “meer drinken”. Dit is een spannend moment in de ontwikkeling. Je merkt dat kinderen zelf kunnen aangeven wat ze willen of zien. Hun wereld wordt daardoor groter en ze kunnen makkelijker contact maken met anderen. Het praten gaat nu steeds soepeler. Rond de tweede verjaardag zijn sommige kinderen al aan het vertellen in kleine zinnen. Anderen beginnen daar iets later mee. Elk kind heeft een eigen tempo. Veel factoren spelen mee, zoals hoeveel er thuis wordt gepraat en of een kind andere talen hoort. Spelen met leeftijdsgenoten helpt ook om meer woorden en zinnen te leren. Door samen te zingen, boekjes te lezen of te praten over dagelijkse dingen krijgen kinderen steeds meer plezier in de taal.
De rol van ouders en omgeving bij praten leren
Kindereren leren het meest van de mensen om zich heen. Ouders, broertjes, zusjes en verzorgers zijn hun eerste voorbeeld. Door veel te praten en te benoemen wat je doet, geef je kinderen kansen om nieuwe dingen te horen en te oefenen met spreken. Wachten op een antwoord en geduld tonen geeft kinderen vertrouwen om te praten. Ook voorlezen, liedjes zingen en luisteren naar hun verhalen helpt om de taalvaardigheid te vergroten. Maak contact op ooghoogte en reageer op de pogingen om te praten, ook als het nog onduidelijk klinkt. Zo moedig je kinderen aan om het vaker te proberen. Blijf rustig als niet alles direct lukt. Het ene kind heeft nu eenmaal wat meer tijd nodig dan het andere. Als je merkt dat je kind weinig zegt of niet lijkt te begrijpen wat je zegt, kan het goed zijn om advies te vragen aan een arts of consultatiebureau. Soms helpt extra ondersteuning om de taalontwikkeling op gang te brengen.
Veelgestelde vragen over praten bij kinderen
-
Wanneer zeggen de meeste kinderen hun eerste woordje?
De meeste kinderen zeggen hun eerste woordje rond de leeftijd van twaalf maanden. Bij sommige kinderen duurt het tot achttien maanden voor ze beginnen te praten.
-
Wat als mijn kind weinig woorden gebruikt op anderhalfjarige leeftijd?
Als een kind op anderhalfjarige leeftijd nog weinig woorden zegt, is dat meestal niet direct een reden tot ongerustheid. Ieder kind ontwikkelt zich in een eigen tempo. Blijf veel praten en speel samen, maar heb je twijfels, bespreek ze dan met het consultatiebureau.
-
Helpt voorlezen bij het leren praten?
Ja, voorlezen gaat de taalontwikkeling bij kinderen vooruit. Kinderen leren nieuwe woorden, luisteren naar verhalen en krijgen plezier in taal.
-
Maakt het uit als een kind meer dan één taal hoort?
Kinderen die meerdere talen horen ontwikkelen zich soms iets anders, maar dat is normaal. Ze begrijpen vaak meer dan ze zeggen. Het is goed om in elke taal veel te praten.
